از دوم ماه مارس به ایران آمده ام. چند روز اول، سری به دانشگاهها زدم، با برخی از اساتید دیدار داشتم و خاطرات دوران کارشناسی و کارشناسی ارشد برایم زنده شد. دانشکده حقوق دانشگاه تهران دچار تحولات ساختمانی ! شده است. در قسمت غربی دانشکده، به مساحت دانشکده افزوده شده است. اما متاسفانه شاهد نوعی رکود علمی در دانشکده بودم.
دانشکده حقوق دانشگاه تهران که برای سالیانی مدید، بر تارک آموزش حقوق می درخشید، امروزه حسب آنچه مشاهده کردم بیشتر به امپراطوری ای می ماند که دوران خاکستری افول خود را می گذراند. جا دارد فارغ التحصیلان و دوستداران این دانشگاه، به جد، در این باره بیاندیشند شاید بتوان این غول عزیز را از افتادن در خواب ابدی رهائی بخشید!
اگر انگشت شمار اساتید خوب این دانشکده هم بازنشسته شوند، دانشکده چه سرنوشتی می یابد. الله اعلم !
در دانشکده نوساز حقوق دانشگاه شهید بهشتی (دانشگاه ملی سابق) وضع بسیار فرق می کرد. هر چه بود جنب و جوش علمی بود. روح علمی بسیار خوبی بر دانشکده حاکم بود. به دکتر افتخار جهرمی که با فعالیت و پشتکار والای خود، اساتید خوبی را گردآورده است تبریک می گویم. رشته های جدیدی چون مالکیت معنوی و تجارت بین الملل و حقوق بشر نیز از تحولات نسبتا جدید دانشکده محسوب می شوند.
اگر “ایستائی علمی” را بشود وصف روح حاکم بر دانشکده حقوق دانشگاه تهران دانست، می توان “پویائی علمی” را وصف روح حاکم بر دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی دانست.
در دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی در نشست ماهانه تازه های علوم جنائی شرکت کردم. با دکتر نجفی ابرندآبادی دیدار داشتم. استاد بیش از حد سرشان شلوغ بود. جا دارد دانشگاه چند نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد یا دکترا را به عنوان دستیار برای چنین اساتیدی که یک تنه کار یک گروه را انجام می دهند، به صورت حقوقبگیر تعیین کند تا بسیاری از کارها را بجای استاد انجام دهند. این کار بازدهی و کارآئی را چند برابر می کند.
به دعوت انجمن علمی حقوق دانشکده حقوق پردیس قم ( وابسته به دانشگاه تهران) در تاریخ پانزدهم اسفند در نشستی علمی ـ حقوق سخنرانی نمودم. علیرغم همزمانی ساعت نشست با زمان برگزاری انتخابات انجمن اسلامی دانشکده و نیز مصادف بودن با برخی کلاس های درسی، حضور دانشجویان چشمگیر بود.
جلسه را به صورت دموکراتیک اداره کردم از جمله اینکه بعد از یکساعت، به حضار گفتم که وقت نشست اتمام یافته و اگر مایل باشند آنرا به پایان رسانیم. اجماع حضار باعث ادامه نشست شد ولی بعد از دو ساعت شخصا از حضار خواهش کردم که بحث را به پایان برسانم. به این صورت، جلسه ای که برای یکساعت پیش بینی شده بود عملا با اشتیاق دوستان دانشجو به دو ساعت افزایش یافت. البته در حدود یکساعت نیز در راهرو و فضای دانشکده، جوابگوی سوالات دوستان بودم. لذا برای بسیاری از دوستان، دیدارمان سه ساعته شد.
در این نشست، صحبت های فراوان و متعددی عنوان کردم که امیدوارم فرصت شود شمه ای از آنها را در وبلاگ منتشر سازم.
دانشکده حقوق پردیس قم سابق بر این “مجتمع آموزش عالی قم” نامیده میشد. این پردیس، وابسته به دانشگاه تهران می باشد و از لحاظ علمی نیز خوشبختانه بسیار قوی می باشد.
حسن پردیس در جمع کردن اساتید برجسته دانشگاههای تهران و شهید بهشتی است.
باور من بر این است که یک مدیریت خوب برای پردیس، می تواند جایگاه اول را در دانشکده های حقوق کشور به آن دهد.
بعد از این و در فروردین ماه نیز سفرهای به تبریز و قائم شهر خواهم داشت و در دانشگاههای این شهرها در جمع دانشجویان خواهم بود. دلیل انتخاب این دو شهر، محبت بیش از حد دوستانی است که بنا به نظر لطفی که به من دارند بارها از من به این منظور دعوت به عمل آورده اند و اگر نمی پذیرفتم، واقعا شرمنده می شدم.
از دوستان دیگر که از دانشگاههای دیگر تماس گرفته اند، به خاطر عدم امکان اجابت دعوت های محبت آمیزشان عذر می خواهم. گر عمری باشد، بعدا افتخار دیدار این دوستان را خواهم داشت. خوشحالم که از رهگذر اداره سایت های حقوق و ;حقوقدان، توانسته ام با هزاران دانشجوی حقوق و حقوقدان ارتباط داشته باشم.
همواره در دیدارهایم، سعی کرده ام که نظر دوستان را نسبت به سایت های شبکه حقوق بدانم. خوشبختانه دوستان زیادی سایت های شبکه حقوق را می شناختند و به اندازه ای از محتویات آنها آگاه بودند که به طرح انتقاداتی دقیق می پرداختند. از جمله انتقاداتی که همه جا طرح می شد، به سایت حقوقدان بر میگشت. دوستان منتقد که می گفتند خواننده همیشگی مطالب وبلاگ های حقوقدانان در سایت حقوقدان می باشند، از نگرش و مطالب برخی وبلاگ ها انتقاد داشتند. تمام انتقادات به وبلاگ های دوستانی برمیگردید که دانشجوی دوره کارشناسی بودند. دوستان اظهار می داشتند که چارت سایت حقوقدان آنجا که مقرر می دارد فقط دانشجویان دوره های کارشناسی ارشد یا دکترا و یا فارغ التحصیلان این دوره ها می توانند صاحب وبلاگ شوند، قید بسیار خوبی است و با ادامه این بند که مقرر می دارد دانشجویان دوره کارشناسی که آشنائی کافی با اینترنت داشته باشند نیز می توانند به صورت استثنائی دارای وبلاگ شوند، مخالف بودند و می گفتند آشنا بودن به اینترنت دلیلی کافی برای ایجاد تبعیض نیست ضمن آنکه قرار نیست دانشجویان دوره کارشناسی آشنای با اینترنت به انتشار مطالب در خصوص اینترنت بپردازند، آنها بر اساس چارت سایت حقوقدان، قرار است حقوقی بنویسند.
استدلالات دوستان موجه بود، حتی به صورت عینی مواردی را تهیه کرده بودند از وبلاگ یکی از دوستان دوره کارشناسی حقوق در دانشگاه آزاد اسلامی، که در موارد مختلف، نوشته های ایشان ناقض چارت سایت حقوقدان بوده است زیرا در مورد اشخاص (اساتید) الفاظ نامناسب بکار برده است و توهین کرده است. به بیان این دوستان، شان سایت حقوقدان باید صرفا برای مطالب حقوقی محفوظ ماند و بعید است که یک حقوقدان یا دانشجوی حقوق چنین بی پروایانه به اساتید خود ناروا گوید.
از توجهات این دوستان و دقت عملشان سپاسگزارم و همانطور که حضوری گفته ام، سایت حقوقدان سایتی است که به تازگی تجربه اینچنینی دارد و لذا ایراداتی دارد که با بذل توجه دوستان و مشورت های آنان، برطرف خواهند شد. از این رو، زین پس مطلب زیر به چارت سایت حقوقدان اضافه می شود:
نظر به اینکه دوره کارشناسی، دوره ای آموزشی است و نه پژوهشی، لذا دانشجویان دوره کارشناسی که به صورت استثنائی دارای وبلاگ می شوند، صرفا می توانند به انتشار مطالبی بپردازند که جنبه اطلاع رسانی دارند. انتشار هر گونه مطلب نظری یا پژوهشی صرفا در صورتی ممکن است که دارای نظر مثبت یکی از اساتید مربوط به آن بحث باشد. در این صورت، در انتهای نوشته، مشخصات استاد تائید کننده باید مورد تصریح قرار گیرد.
دوستان دوره کارشناسی می توانند خبرهای حقوقی، اخبار دانشکده، قوانین و مقررات مورد علاقه یا تازه انتشار یافته، مقالات مورد علاقه،نظرات اساتید و صاحبنظران را منتشر کنند.
انتقاد دیگری که می شد، عدم رعایت حقوق معنوی در برخی وبلاگ ها بود. منتقدان می گفتند برخی وبلاگ ها وقتی مقاله یا مطلبی را از شخص، موسسه یا سایت دیگر منتشر می کنند، در تصریح منبع مطلب دقت نمی کنند. این انتقاد به اندازه انتقاد پیشین شدت نداشت، با این وجود اما از حقوقدانان محترم صاحب وبلاگ در سایت حقوقدان خواهش می کنم نسبت به رعایت حقوق معنوی دقت فرمایند. هر چه باشد ما حقوقدان ها نسبت به دیگران در رعایت حقوق معنوی اولی تریم!
ابتدا انتقادها را ذکر کردم تا تقدیرها را در پایان بگویم. دانشجویان از خدمات شبکه حقوق به شدت سپاسگزاری می کردند. اینکه عادت کرده اند سایت حقوق را در سبد مطالعه هر روزه شان قرار دهند، اینکه هر روز به صفحه اول سایت حقوقدان سر می زنند تا از مطالب جدید دوستان حقوقدان آگاه شوند و اینکه به شدت از دوستان حقوقدان که مطالب علمی حقوقی می نویسند قدردان بودند و از من خواستند این مراتب را به این دوستان اطلاع دهم غافل از اینکه بسیاری از این دوستان در دانشکده های خودشان می باشند!
از حجم زیاد تبادل نظرات در خصوص سایت های حقوق و حقوقدان به صورت شفاهی و حضوری، این فرضیه ام به یقین تبدیل شد که هنوز فرهنگ تبادل نظرات به صورت الکترونیک (کامنت) در بین دانشجویان و فارغ التحصیلان حقوق جایگاه بسیار ضعیفی دارد. حقوقدانان و دانشجویان حقوق سعی می کنند نظرات خود را به صورت شفاهی و حضوری بیان کنند. اما خوشبختانه فرهنگ مطالعه سایت های حقوقی به شدت در حال جا افتادن است. خسته نباشید عرض می کنم خدمت دوستانی که در این عرصه فعالیت می کنند.
به امید روزی که تمام دانشجویان حقوق از جادوی اینترنت بهره مند شوند. فقط نمی توان دورادور نشست و نظر داد، از این رو به عنوان یک راهکار توصیه می کنم که دوستان حقوقی که به خوبی با اینترنت آشنا هستند، هر کدام حداقل ۱۰ نفر از دوستان و همکلاسی های خود را با اینترنت و خصوصا اینترنت حقوقی و امکانات خوبی که اینترنت در اختیار یک حقوقدان می گذرد، آشنا سازند. به طور متوسط، با یک حساب سرانگشتی به نظرم میرسد که امروزه در حدود ۱۰.۰۰۰ حقوقدان و دانشجوی حقوق ایرانی از اینترنت استفاده می کنند، اگر نصف این تعداد، این راهکار پیشنهادی را بکار ببرند، در ظرف چند ماه آینده، رقم حقوقدانان استفاده کننده از اینترنت به چیزی در حدود ۶۰.۰۰۰ نفر خواهد رسید. در آن صورت، این افتخار بزرگی برای قشر حقوقدان خواهد بود که در سطح بسیار بالائی از استاندارد ملی در استفاده از اینترنت و انطباق یافتن با عصر اطلاعات قرار خواهند گرفت. دوستان حقوقدان و دانشجوی حقوق می توانند این پیشنهاد مرا در سایت ها، وبلاگ ها، ایمیل های گروهی و … خود منتشر کنند و آنگاه خود نیز دست بکار شده و هر کدام حداقل ۱۰ نفر از همکلاسی ها و همکاران و دوستان حقوقی خود را با سایت های حقوقی اینترنت آشنا سازند.
در پایان، باز هم از محبت های بی دریغ دوستان خوب حقوقی که در قالب ایمیل، کامنت، پیغام، تلفن و … مرا به شهر و دانشگاه خود دعوت کرده اند، صمیمانه سپاسگزارم.
